کوک و رگلاژ پیانو

piano tuning and repair


کلاویه پیانو

مبانی کوک پیانو

برای آنکه درک درستی از چگونگی کوک پیانو و یا رگلاژ(رگلاژ در پیانو شامل تنظیم اکشن،کلاویه و پدال ها میشود)داشته باشیم،ابتدا باید کمی با ساختار پیانو آشنا شویم.
پیانو دارای ۸۸ کلید میباشد البته لازم به ذکر است که برخی از پیانو های بسیار قدیمی که ساخت دهه های اول تا سوم قرن بیست میلادی هستند دارای ۸۵ کلاویه و یا کلید بودند که زیرترین نت آن ها نت لا اکتاو ۷ بوده.
اکثر نت ها و یا کلاویه های پیانو (محدوده نت C8 تا حدود E3) دارای ۳سیم برای هر نت میباشند که همه ی آنها از جنس فولاد پرکربن high tension هستند.و هر ۳سیم باید دقیقا به یک فرکانس برسند،بطور مثال نت لا اکتاو ۴ در حالت استاندارد دارای فرکانس ۴۴۰ هرتز میباشد.البته لازم است خدمت شما عزیزان عرض کنم که این استاندارد در شرایط مختلف قابل تغییر است،بطور مثال معمولا پیانو را در سالن های کنسرت جهت اجراهای کلاسیک ۴۴۲ وگاهی برای اجراهای جاز و یا بلوز ۴۳۷ و برای اجرای برخی قطعات دوره باروک ۴۳۲ کوک میکنند و بقیه نت ها نسبت به فرکانس پایه کوک میشوند.
بخش دیگر از پیانو که معمولا شامل محدوده E3 و یا F3 تا H1 و یا b1 میباشد برای هر کلاویه ۲رشته سیم وجود دارد که جنس سیم شامل سیم فولادی پر کربن و رشته های برنجی است که بدور سیم فولادی بافته میشود و هرچه فرکانس یایین تر می آید و صدا بم تر میشود ضخامت و قطر بافت برنجی بیشتر میشود.وحدود ۱ اکتاو اول ساز هم فقط از ۱ رشته سیم برای هر کلاویه استفاده میشود.
سیم های پیانو از یکسو در قسمت پایین به سیم گیرها متصل شده اند و ثابت هستند و از سوی دیگر به پین بلاک ها و یا تیونینگ بلاک ها متصل شده اند.
سیم ها در قسمت ابتدایی پین بلاک ها به دور آن پیچیده شده اند و قسمت انتهایی پین بلاک ها دارای رزوه های بسیار کوچکی هستند که در بوش داخل چوب متصل به صفحه چودنی وصل شده اند.
با چرخاندن پین بلاک ها فرایند کشش روی سیم ها صورت میگیرد و هرچه کشش بیشتر شود فرکانس بالاتر میرود.
شخص کوک کننده نسبت به فرکانسی که نیاز است سیم به آن برسد بوسیله آچار مخصوص پین بلاک را به سمت راست و یا چپ میچرخاند تا به فرکانس هدف برسد.

کوک پیانو دیجیتال

رگلاژ پیانو

رگلاز پیانو بطور کلی شامل تنظیم  برگشت پذیری چکش ها در محل و سرعت استاندارد ، تنظیم دمپرها و کمربند های اکشن و فاصله مناسب چکش ها نسبت به هم بطوری که هر چکش به ۳ سیم و یا ۲ سیم مربوطه برخورد کند و تنظیم عمق کلاویه ها با واشر گذاری و در صورتی که کلاویه ای پایین بماند و بالا نیاید با رگلاژ مشکل آن حل میشود و در کل رگلاژ پدال ها وظایفی هستند که شخص رگلاژ کننده باید به آن ها دقت کند و در صورت مشکل،آن را حل کند.

پیانو چه مواقعی نیاز به کوک کردن دارد؟

چه عواملی باعث میشود ساز از کوک خارج شود؟

عوامل مختلف مانند رطوبت،تغییرات آب و هوایی،جا به جایی،مقدار نواختن و زمان عوامل اصلی هستند که باعث میشود پیانو ها از کوک خارج شودند.
کمپانی بزرگ steinway and sons در مقاله ای مطرح که مهم نیست پیانو شما از چه مارکی باشد،چه کسی قبلا آنرا کوک کرده باشد و در چه شرایط آب و هوایی باشد.طبیعت پیانو در این هست که (در شرایط نگهداری مناسب) به تدریج از کوک خارج شود.
پس نباید انتظار داشت که حتی بهترین پیانو ها هم دیر به دیر کوک شوند و کوک به موقع باعث میشود ساز شما سلامت بماند.
سازندگان بزرگ پیانوهای مطرح در دنیا مانند steinway and sons,c.bechstein,schimmel,Baldwin و غیره همگی اتفاق نظر دارند که یک پیانو باید حداقل سالی دوبار کوک شوند و تعداد دفعات بستگی به جا به جایی ، مقدار نواختن و تغیرات آب و هوایی زود همگام و متغیر دارد
بطور مثال بنده شاهد پیانو هایی در جنوب کشور بودم که در آموزشگاه های موسیقی و یا در منازل و مکان هایی بودن که در ساعات کاری و یا زمان های مورد نیاز ، تهویه هوا روشن بوده و در زمان تعطیلی دستگاه تهویه هوا را خاموش میکرند که این اتفاق باعث میشود ساز در ۲۴ ساعت آب و هوایی بسیار متفاوت را تجربه کند.به همین جهت تعداد دفعات کوک پیانو در شهر اهواز و یا بوشهر و بندرعباس بدلیل رطوبت زیاد و آب و هوای متغیر در محل نگه داری معمولا نیاز به کوک بیشتری نسبت به شهرهایی مانند تهران،کرج و یا اصفهان دارند.
ممکن است شما یکی از همین مارک های خوب پیانو را داشته باشید و بگویید ساز من کوک خود را طی یکسال حفظ میکند.باید بگویم که اینگونه نیست و بدلیل آنکه ساز شما فرایند خارج شدن از کوک را تدریجی طی میکند و سیم های یک مشترک در یک نت با هم واخوانش میدهند و تقریبا  به یکدیگر نزدیک و یکسان میشوند،گوش شما اغلب قادر به تشخیص آن نخواهد بود و یک ناظر متخصص بسادگی می تواند عدم کوک بودن پیانو شما را تشخیص دهد.

رگلاژ پیانو

 

تاریخچه کوک پیانو:

کوک پیانو از اوایل 1800 میلادی زمانی که پیانو در خانه ها و سالن های کنسرت رایج شد و هارپسیکور جای خود را به پیانو داد،شغل کوک پیانو به صورت حرفه ای ایجاد شد.تا قبل از جایگزین شدن پیانو نوازندگان هارپسیکور خود سازشان را کوک میکردند.

تکنسین های اولیه در کارخانه های تولید پیانو آموزش میدیدند و در همان جا بکار گرفته میشدند و اغلب 5 تا 7 سال دوره کارآموزی می دیدند.

بدلیل آنکه در آن زمان معمولا با فواصل چیره تبار (بر اساس فواصل پنچم:در این روش فاصله پنچم ها شامل 702 سنت موسیقایی میباشد که پس از12 دوره پنچم برای بدست آوردن تمامی نت ها ، نسبت به روش تامپره که فواصل پنچم  700 سنت میباشد یک فاصله 24سنتی تفاوت دارد که در فیزیک صوت به آن فضله فیثاغورثی گفته میشود.) که روش بدست آورن آن به فیثاغرث نسبت داده میشود سازهارا کوک میکردند،تا آنکه فواصل تامپره (نیم پرده های مساوی 100 سنتی) توسط یوهان سباستین باخ ابداع شد و باخ مجموعه پرلود فوگ برای 24 نیم پرده اصلی و فرعی را نوشت وبدلیل جدید بودن فواصل و گوش موسیقیایی در آن دوره و نبود ابزار مانند تیونر های امروزی تکنسین های پیانو را بسیار به چالش کشاند.

پیانوها به طور کلی با استاندارد A440 pitch تنظیم می شوند که در اوایل دهه 1900 در بین استانداردهای بسیار متفاوت به تصویب رسیده است.
بیش از این استاندارد کوک در اواخر 1700 تا اوایل 1800 415 هرتز بوده و تا اواخر 1800 به 435 هرتز رسیده است.
با ابنکه 440 هرتز استاندارد امروزه است اما در اکثر ارکسترها و اجراها 442 کوک میکنند.

ابزارهای مورد نیاز جهت کوک پیانو

ابزارهای معمول برای تنظیم پیانوها شامل آچار کوک،انواع mute و یک دیاپازون تنظیم و یا دستگاه تنظیم الکترونیکی (تیونر) است. 
آچار کوک برای چرخاندن و 'تنظیم' پین های تنظیم ، افزایش یا کاهش کشش سیم هااستفاده می شود. mute برای جلوگیری از فعالیت سیم هایی که تنظیم نمی شوند
استفاده می شود.
هنگام تنظیم اکتاو وسط که به عنوان شاخص بقیه اکتاو ها در نظر گرفته میشود نوار نمدی به طور معمول در آن قسمت پیانو قرار می گیرد
نوار نمدی دو رشته بیرونی سیم ها را بی صدا می کند تا فقط رشته میانی آزادباشدند.
پس از کوک کردن سیم وسط در اکتاو میانی نوار نمدی را میتوان خارج کرد و دو سیم دیگر را با سیم وسط به فرکانس یکسان رساند.
استفاده از دیاپازون به این دلیل میباشد که شخص کوک کننده بتواند فرکانس یکنت که معمولا لا اکتاو 4 میباشد را بوسیله دیاپازون کوک کند و سپس الباقی نت ها
را با نسبت فرکانسی به کوک لازم برساند.